Periode: 1750 - 1775

Afmetingen: B: 32,0 cm D: 7,5 cm

Inventarisnummer: V04238

De verlostang volgens Smellie

Wiliam Smellie was een Schotse arts die zich in de achttiende eeuw specialiseerde in de verloskunde. De obstetrie had hij in Parijs aan de befaamde École de Médicine geleerd. Bij terugkomst in Engeland vestigde hij zich als verloskundige in Londen. Daar stond hij erom bekend dat hij arme vrouwen hielp bevallen zonder daarvoor een bedrag in rekening te brengen. De enige voorwaarde die hij stelde is dat zijn studenten bij de bevalling aanwezig mochten zijn. Een vernieuwende manier van klinisch onderwijs aan het ziekbed. Herman Boerhaave had daar in dezelfde tijd in Leiden ook al furore mee gemaakt.

Naast dat hij studenten mee nam naar bevallende moeders schreef hij voor vroedvrouwen (midwifes) een uitgebreide maar praktische handleiding. Zijn publicatie zou jarenlang het standaardwerk op dit gebied blijven. Om zijn ideeën te ondersteunen ontwikkelde hij een anatomische pop waarop vroedvrouwen hun vaardigheden konden oefenen. Zo leerden zij bijvoorbeeld hoe het kind te draaien bij een stuitligging.

Wellicht de grootste wetenschappelijke bijdrage van Smellie aan de obstetrie is de verlostang die hij ontwierp. De twee losse lepels konden in elkaar gehaakt worden en hielden het hoofdje van het kind stevig in hun greep. Om de twee knobbels aan het eind van de handvaten kon een koord gewonden worden zodat de lepels gefixeerd werden. Zijn ontwerp heeft in de volgende eeuwen veel navolging gehad. Het resultaat daarvan is in de collectie van Museum Boerhaave terug te zien. Lange lepels, korte lepels, met of zonder zaagfunctionaliteit of van hout of metaal, bijna ieder zichzelf respecterende hoogleraar verloskunde ontwierp zijn eigen verlostang. Opvallend is dat de lepels van deze verlostang voorzien zijn van hondenleer. Dat was aangenamer voor de aanstaande moeder maar absoluut niet hygiënisch!

Ondanks dat Smellie zijn reputatie voor een deel te danken heeft gehad aan zijn vinding was hij er zelf geen voorstander van om het te gebruiken. Als verloskundig arts gaf hij er de voorkeur aan de bevalling zo natuurlijk mogelijk te laten verlopen. Pas als de noodzaak zich aandiende gebruikte hij de tang. Daarbij vond hij het leven van de moeder belangrijker dan het leven van het ongeboren kind. Smellie deinsde er dan ook niet voor terug om bijvoorbeeld de schedel van het ongeboren kind leeg te laten lopen om zo een snelle verlossing te garanderen waardoor het leven van de moeder gespaard kon worden.