Periode: 1673 - 1723

Afmetingen: H: 7,0 cm B: 2,0 cm D: 2,5 cm

Inventarisnummer: V07017

Enkelvoudige microscoop, Antonie van Leeuwenhoek

Van Leeuwenhoek
Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723) stamt uit een redelijk welvarende koopmansfamilie uit Delft. Hij werd opgeleid voor de handel en begon een winkel in garen en band. Vanuit de textielhandel was hij goed bekend met het gebruik van vergrootglazen, waarmee de kwaliteit van de stof en de dichtheid van het weefsel werden gecontroleerd. Op den duur bereikte hij daarbij de noodzakelijke vaardigheid om zelf lenzen te slijpen en te polijsten. Door deze lenzen aan een houder te monteren ontstond een enkelvoudige microscoop. Met dit instrument bestudeerde Leeuwenhoek vrijwel alles wat door een lens bekeken kan worden en verrijkte hij de wetenschap met een geweldige hoeveelheid nieuwe ontdekkingen. Het overgrote deel van zijn waarnemingen heeft Leeuwenhoek vanaf 1673 vastgelegd in brieven aan de Royal Society in Londen. Dankzij de publicatie van de meeste van zijn ontdekkingen in het tijdschrift van de Royal Society werd zijn naam wereldberoemd. Hij zag voor het eerst eencelligen, de bloedsomloop in haarvaatjes, spermatozoën en rode bloedcellen.

Microscoop
Het specifieke ontwerp van de microscopen van Antoni van Leeuwenhoek is relatief eenvoudig: een tussen twee metalen plaatjes gevat miniem glazen lensje, waarmee een op een pinnetje bevestigd droog preparaat kon worden bestudeerd. Door middel van een schroefinstelling kon het preparaat daarbij in beeld en in focus worden gebracht. Deze microscoop is gemaakt van messing en vergroot 118 maal. Het is niet bekend wanneer Van Leeuwenhoek zijn microscopen precies gemaakt heeft, dus de datering van het instrument is 1670-1710.
Dit exemplaar is direct afkomstig van Dirck Haaxman, een afstammeling van de zuster van Antoni van Leeuwenhoek. Haaxman kocht de microscoop na het overlijden van Van Leeuwenhoek in 1747, waarna het in bezit van de familie bleef. Museum Boerhaave kocht deze microscoop in 1929 van de familie.