Periode: 1932

Afmetingen: H: 248,0 cm B: 247,0 cm D: 200,0 cm

Inventarisnummer: V09685

De Leidse supermagneet

Tot de markantste voorwerpen in Museum Boerhaave behoort de gigantische elektromagneet in zaal 21 waar de topstukken staan uitgestald van Heike Kamerlingh Onnes, de baanbrekende Leidse hoogleraar experimentele natuurkunde in de decennia rond 1900. Behalve dat hij bij de ingebruikname in 1932 de op één na grootste magneet ter wereld was, heeft hij vooral bekendheid verworven door de kouderecords die ermee gevestigd zijn. Dankzij moderne theorieën was bekend hoe met behulp van magnetische velden spectaculair lagere temperaturen konden worden bereikt dan eerder mogelijk was. In 1935 slaagden de opvolgers van Kamerlingh Onnes erin een temperatuur te bereiken van slechts enkele duizendste van een graad boven het absolute nulpunt.
Dit neemt niet weg dat de magneet voor heel andere doeleinden was aangeschaft. Het Leidse laboratorium was al decennia lang het meest geavanceerde instituut op het gebied van koudeonderzoek. Magnetisme is een verschijnsel dat zich bij uitstek goed laat bestuderen bij lage temperaturen en de supermagneet werd dan ook vooral gekocht om in combinatie met de koude-installatie het wezen van het magnetisme bloot te leggen.
Het onderzoek met de grote magneet zoals zich dat in de jaren dertig ontvouwde, viel uiteen in diverse programma’s. Daarbinnen werden de eigenschappen van extreem gekoelde stoffen en verschijnselen als supergeleiding in een magneetveld onderzocht. Hoewel dit onderzoek wetenschappelijk veel relevanter werd geacht dan het vestigen van temperatuurrecords, denken we bij de magneet toch vooral aan het laatste.