Astronomisch slingeruurwerk

Het verhaal gaat dat Christiaan Huygens deze klok heeft gekocht toen hij in Parijs werkte in de jaren 1670. Hij is gebouwd door de Parijse klokkenmaker Isaac Thuret, waarschijnlijk volgens Huygens aanwijzingen. De slinger is ongewoon lang, waardoor de klok zeer nauwkeurig is. De lengte van de slinger – ongeveer een meter – zorgt er ook voor dat de slinger zich steeds iedere seconde in het midden van zijn slingerbeweging bevindt.

Dat was handig aangezien de klok ontworpen is als een astronomische tijdmeter. Omdat de klok iedere seconde een tik liet horen, hoefde Huygens zijn ogen niet van zijn telescoop af te wenden om de tijd te markeren gedurende sterrenkundige waarnemingen. Dit soort klokken wordt ‘regulateur’ genoemd. De klok heeft drie wijzerplaten: een grote met een minutenwijzer, en twee kleinere voor de uren (onder) en de seconden (boven).

Na Huygens terugkeer naar de Verenigde Nederlanden kwam de klok in het bezit van de Leidse sterrewacht, ergens rond 1682. De universiteit wist de klok zeer te waarderen. In 1754 – bijna negentig jaar nadat hij was gemaakt – gebruikte professor Johan Lulofs de klok bij zijn waarnemingen van de planeet Mercurius. Hij prees het uurwerk om zijn nauwkeurigheid en gaf het ‘boven een nieuwer [. . .] verre den voorrang’.

A.C. van Helden, Rob H. van Gent, De Huygenscollectie, Leiden 1995, pp.14,15
Hans Hooijmaijers, Telling Time, Leiden 2005, pp. 30,31