Museum Boerhaave bij Dr. Ted

20 december: Hartritmestoornissen

Conservator Bart Grob vertelt aan tafel bij Dr. Ted in Tijd voor Max maadelijks een historische verhaal over het gezondheidsfenomeen van de dag. Op 20 december kwam het onderwerp 'hartritmestoornissen' aan bod. Tijdens de uitzending liet Bart drie objecten uit de collectie van Museum Boerhaave zien: twee pacemakers en een ECG-apparaat
De uitzending is terug te kijken via deze link.

Pacemakers

Dit zeepbakje is niet wat het lijkt, het is namelijk de eerste pacemaker. Deze pacemaker werd, in tegenstelling tot huidige pacemakers, op het lichaam gedragen en gaf een constant hartritme wat maakte dat het hartritme, ook bij lage en hoge inspanning, onveranderd bleef. Je kon er dus niet mee sporten. 

De opvolger van het zeepbakje, is de volgende pacemaker. Deze werd wel in het lichaam gedragen, maar moest wel iedere 3 tot 4 weken vervangen worden. Het kunststof werd namelijk afgestoten door het lichaam, waardoor het kunststof als het ware werd weggevreten door het lichaam. Wanneer de pacemaker niet tijdig vervangen zou worden, was er een kans op elektrocutie. 

Echo-apparaat

Dit is een van de eerste draagbare Echo-apparaten. Door het op de borst van de patiënt te plaatsen, konden artsen op het beeldscherm de hartslag van de patiënt aflezen. Dit gele apparaatje was zijn tijd helaas ver vooruit: artsen konden moeilijk geloven dat het mogelijk was een hartslag te meten op een draadloos Echo-apparaat. Zelfs toen het apparaat op een monitor werd aangesloten met een kabel (weg draadloos) was men nog niet overtuigd. Bijzonder is dat het toen al een heel klein beeldschermpje bevatte, kleiner dan van een mobiele telefoon.  

25 oktober: Lage bloeddruk

Conservator Bart Grob vertelt aan tafel bij Dr. Ted in Tijd voor Max maadelijks een historische verhaal over het gezondheidsfenomeen van de dag. Op 25 oktober kwam het onderwerp 'lage bloeddruk' aan bod. Tijdens de uitzending liet Bart twee objecten uit de collectie van Museum Boerhaave zien: een sfygmograaf, een sfygmomanometer en een stethoscoop.
De uitzending is terug te kijken via deze link.

Sfygmograaf

In de negentiende eeuw willen artsen hun metingen van het menselijk lichaam objectiveren. Temperatuur, hartslag, bloeddruk: alles moet in cijfers worden uitgedrukt. De sfygmograaf is hiervan een goed voorbeeld en wordt ook wel polsschrijver genoemd. Dit instrument uit de negentiende eeuw wordt om de pols gebonden waarna de bloeddruk van de patiënt door een dansend naaldje op een beroet glaasje wordt gekrast. Aan de hand van de geschreven krasjes kan het ritme van de pols en de bloeddruk worden geanalyseerd. Vanuit de conservatieve hoek was er een zekere aversie tegen dit soort instrumenten. Objectivering aan de hand van instrumenten zou de conclusie van de arts reduceren tot een interpretatie van de data. Geneeskunde was een kunst die de arts zichzelf door ervaring, oefening en 'gevoel' vaardig moest maken.

Sfygmomanometer

In het begin van de twintigste eeuw kwam de sfygmomanometer op de markt. Het is een instrument dat veel op onze huidige bloeddrukmeter lijkt. De sfygmomanometer heeft een manchet dat om de arm van de patiënt gaat waaraan een manometer en een gummibal bevestigd zijn. Door in de gummibal te knijpen wordt de manchet opgepompt tot de slagader wordt afgekneld. Als dan de druk van de manchet langzaam wordt verminderd, is het bloed dat weer begint te stromen met een stethoscoop te horen.