|
Hottentotvenus
2006_januari
Dit is een afbeelding van een volwassen Khoisanvrouw. De Khoisan leven in de Kaapprovincies van Zuid-Afrika. De naam Khoisan is een samentrekking van Khoikhoi of Khoe, ook wel Hottentotten genoemd en San of Saam, beter bekend als Bosjesmannen. Vandaar dat de vrouw op deze prent ook wel de Hottentotvenus genoemd werd. De werkelijke naam van de Hottentotvenus was Saartjie Baartman. Zij werd aan het begin van de negentiende eeuw naar Londen gebracht en als levend curiosum tentoongesteld. Later verhuisde zij naar Parijs waar ze in de prostitutie terecht kwam. In 1817 overleed ze aan de gevolgen van een longontsteking. Geheel tegen haar wil werd na haar dood haar lichaam door Cuvier onderzocht. Die besteedde uitgebreid aandacht aan het verschijnsel steatopygie, een opeenhoping van vetweefsel op de billen. Lang werd gedacht dat deze opeenhoping een energiereserve bij woestijnmensen was. Na de autopsie werd haar lichaam geconserveerd. Tot 1974 waren de stoffelijke resten van Saartjie Baartman te zien in het Musée de l’homme in Parijs. Pas in 2002 werden ze overgebracht naar de Kaapprovincie om daar, na 185 jaar, alsnog begraven te worden.
De Nederlandse natuuronderzoeker en fysisch antropoloog Jan van der Hoeven (1802-1868) was zeer geïnteresseerd in uiterlijke kenmerken van mensen uit verschillende werelddelen. Hij legde een verzameling aan van afbeeldingen waarop dit soort kenmerken ze zien waren. Het portret van Saartjie Baartman – waarschijnlijk getekend door Van der Hoeven zelf – is afkomstig uit deze collectie. Van der Hoeven heeft in zijn portret niet nagelaten om het vetweefsel op de billen van de Hottentotvrouw prominent in beeld te brengen.
|
