|
Chirurgijnschot
2002_april
We staan er zelden bij stil. maar de medische wetenschap is waar ze is dankzij het lef van een handjevol snijmoedige pioniers. Chirurgijns, operateurs of heelmeesters. zoals ze heetten. boekten stapje voor stapje vooruitgang dankzij eeuwen van gedurfd experimenteren. Niet anders dan andere wetenschappelijke disciplines, maar met het unieke verschil dat het studieobject de levende mens was en niet een of ander onkwetsbaar cultuur- of natuurverschijnsel. Hoe lang heeft het geduurd voordat iemand besloot een met koudvuur besmet been vanaf het gezonde deel domweg af te zagen. in plaats van te wachten totdat het lichaam zichzelf vergiftigde. En wat doe je met een gedeukte schedel? Toch geen zeldzaam verschijnsel in de gewelddadige late middeleeuwen. Niemand weet hoeveel beschadigde hersenvliezen het heeft gekost voordat men begreep dat je niet zonder de juiste voorzorgsmaatregelen ongestraft schedeldaken kunt lichten. De een noemt ze helden, de ander verklaart ze gevaarlijke gekken: deze eerste chirurgen. Niet zelden immers verloor een aderlatende. of schedelllichtende heelkundige een 'patient'. Toch moeten we blij zijn. Waar gehakt wordt vallen spaanders maar een feit is dat de moderne chirurg operaties uitvoert dankzij de boekenplanken vol kennis die zijn of haar voorganger eeuwen daar- voor bij elkaar peuterde.
Een icoon in de opmars van dc chirurgie is het chirurgijnschot. Waarvoor de staande planken precies dienden is eigenlijk niet bekend. De meest gangbare uitleg is dat het schot de winkel van de barbier--chirurgijn scheidde in een kappersdeel en een chirurgisch deel. In de vroege dagen van de chirurgie werd het snijden immers uitgevoerd door de barbier. de kapper uit die tijd. Was deze aan het aderlaten dan hoefden de wachtende langharigen niet te zien hoe een patient van de chirurgijn onderhanden werd genomen- Veel chirurgijnschotten zijn er niet meer over. Het getoonde schot is afkomstig uit de collectie van Het Nederlands Historisch Medisch Farmaceutisch Museum.
(2000, Wetenschapsmagazin Natuur en Techniek)
|
