Astronomisch Kwadrant, ca. 1610, Willem Janszoon Blaeu, Amsterdam,
Inv. V06500

Een kwadrant - kwart van een cirkel - is een hoekmeetinstrument. Gewoonlijk gaat het dan om de hoek die vanuit het kwadrant met een hemellichaam en de horizon gezien wordt. Die hoek heet ook wel de hoogte van het hemellichaam. Dit reusachtige instrument werd vervaardigd door de befaamde Amsterdamse cartograaf Willem Janszoon Blaeu voor rekening van de Leidse hoogleraar Willebrord Snel van Royen, beter bekend als Snellius. Deze gebruikte het om de geografische breedte van Alkmaar en Bergen op Zoom te bepalen. Omdat hij ook de werkelijke afstand tussen die plaatsen had bepaald (via triangulatie of driehoeksmeting), kon hij de aardomtrek nauwkeurig bepalen. Na Snellius' dood kocht de universiteit het kwadrant voor haar Sterrewacht in oprichting. Dat zou de eerste universitaire sterrenwacht ter wereld worden. Voor die tijd was astronomie vooral een liefhebberij van vorsten geweest.

[sluit]