Speurtocht Fruitklokken

De fruitklok is een elektrisch digitaal klokje. Alleen loopt hij niet op een gewone batterij maar op een heel bijzondere: een stuk fruit. Belangrijk is dat het fruit sap bevat dat elektrische stroom geleidt. Citroensap of sinaasappelsap is heel geschikt, maar je kunt ook een appel nemen. Wanneer je de aansluitdraden van de fruitklok goed bekijkt, zie je dat ze aan de uiteinden van verschillend metaal zijn gemaakt. De ene is van zink (grijs; dubbel uitgevoerd), de ander van messing (geel). Prik je deze lipjes in bijvoorbeeld een sinaasappel, dan ontstaan chemische reacties tussen metaal en fruitvocht. Het gevolg is dat het messing en het zink de plus-­? en minpool worden van iets dat je een batterij zou kunnen noemen. Kortom, op het klokje komt een elektrische spanning te staan. Niet zo groot als de 1,5 volt die een gewoon batterijtje levert, maar 0,2 volt moet lukken en dat is genoeg om de fruitklok te laten lopen. Probeer het maar eens uit met verschillende soorten fruit. Of verzin andere proeven. Veel plezier!

De oerversie van de fruitklok is in 1800 uitgevonden door Alessandro Volta – inderdaad: de volt is naar hem vernoemd. Deze Italiaanse onderzoeker gebruikte geen fruit maar een in pekel of zuur gedrenkt schijfje vilt dat tussen plakjes zink en messing was gestopt. Je ziet: eigenlijk hetzelfde idee. Door een zuil van afwisselend schijfjes zink en messing op elkaar te stapelen, met steeds vochtig vilt ertussen, wist Volta de elektrische spanning te vergroten. Deze ‘zuil van Volta’, de eerste batterij, is in Museum Boerhaave te bewonderen. Ook heeft het museum allerlei klokken staan, gemaakt door beroemde geleerden als Christiaan Huygens. Doe in Museum Boerhaave de klokkenspeurtocht en neem als beloning een gratis fruitklok mee naar huis! En weet: energie zit soms waar je het niet verwacht.